वीरगञ्ज, असोज २९ गते।
खाद्य गुणस्तर कायम गर्ने जिम्मेवारी पाएको हेटौँडास्थित खाद्य गुणस्तरसम्बन्धी कार्यालयको अनुगमन तथा कार्यसम्पादनमाथि प्रश्न उठेको छ। बेकरी सर्टेनिङ १० केजीभन्दा कम तौलमा उत्पादन तथा बिक्री–वितरण गर्न नपाइने र ‘पूजा घ्यु’ नाममा बिक्री हुने वस्तुसम्बन्धी विभागीय निर्देशन कार्यान्वयन नभएको उपभोक्ताको गुनासो छ।
उपभोक्ताका अनुसार, विभागबाट बेकरी सर्टेनिङको तौलसम्बन्धी व्यवस्था र ‘पूजा घ्यु’को बिक्री–वितरणबारे परिपत्र जारी गरिएको छ। तर, उक्त निर्देशनको कार्यान्वयन अवस्था, बजार अनुगमन र सम्बन्धित उत्पादनमाथि चालिएको कदमबारे स्पष्ट जानकारी सार्वजनिक नभएको उनीहरूको भनाइ छ।
विभागीय परिपत्र जारी भएको अवस्थामा त्यसको पालना गराउनु सम्बन्धित नियामक निकायको जिम्मेवारी हो। बजारमा १० केजीभन्दा कम तौलका बेकरी सर्टेनिङ बिक्री भइरहेको छ वा छैन, ‘पूजा घ्यु’ नाममा बिक्री हुने वस्तुको अवस्था के छ र निर्देशनविपरीत कारोबार भएको पाइएमा के कारबाही गरियो भन्ने विषयमा स्पष्टता आवश्यक देखिएको छ।
यसैबीच, हेटौँडा उपमहानगरपालिका–९ आसपास ‘पूजा घ्यु’को उत्पादन तथा बिक्री भइरहेको भन्ने गुनासोसमेत गरिएको छ। उक्त दाबीको स्वतन्त्र पुष्टि भने हुन बाँकी छ। सम्बन्धित उत्पादनको पहिचान, विभागीय परिपत्रको आधिकारिकता र निर्देशनको दायरा यकिन गरी आवश्यक अनुगमन गर्नुपर्ने माग उपभोक्ताले गरेका छन्।
‘एप्पल’ ब्रान्डको चामलको लेबलमाथि पनि प्रश्न
मकवानपुर र चितवनका बजारमा बिक्री भइरहेको ‘एप्पल’ ब्रान्डको चामलको लेबल तथा उत्पादकको विवरणबारे पनि उपभोक्ताले प्रश्न उठाएका छन्। उपभोक्ताबाट प्राप्त विवरणअनुसार, ‘Sortex Clean’ उल्लेख भएको २५ केजीको चामलको बोरा पर्साको वीरगञ्जस्थित बौहराभाठामा रहेको सन्तोष एन्ड शितल खाद्य उद्योगसँग सम्बन्धित रहेको दाबी गरिएको छ।
उक्त चामलको बोरामा उत्पादकको पूरा विवरण, ठेगाना, अनुज्ञापत्र नम्बर, ब्याच नम्बरलगायत आवश्यक जानकारी स्पष्ट रूपमा उल्लेख छ वा छैन भन्ने विषयमा आधिकारिक निरीक्षण आवश्यक रहेको उपभोक्ताको भनाइ छ।
उक्त उत्पादनको तस्बिरसहित कार्यालयलाई जानकारी गराउँदा पनि प्रभावकारी सुनुवाइ नभएको गुनासो गरिएको छ। लेबलिङमा कैफियत भेटिएमा सम्बन्धित उत्पादनको गुणस्तर, उत्पादकको अनुमति तथा बिक्री–वितरणको अवस्थाबारे छानबिन गरी कानुनअनुसार कारबाही गर्नुपर्ने माग गरिएको छ।
उजुरीपछि पनि प्रभावकारी अनुगमन नभएको गुनासो
खाद्य वस्तुको गुणस्तरमाथि शंका लागेपछि सम्बन्धित निकायलाई जानकारी गराउनु उपभोक्ताको अधिकार हो। तर, बजारमा बिक्री भइरहेका शंकास्पद उत्पादनको पहिचान र निगरानी गर्ने सम्पूर्ण जिम्मेवारी उपभोक्तामाथि मात्रै छाड्न नहुने उनीहरूको भनाइ छ।
नाम सार्वजनिक नगर्ने सर्तमा एक उपभोक्ताले खाद्य गुणस्तरसम्बन्धी उजुरी गर्दा लिखित निवेदन दिनुपर्ने र अनुगमनका लागि सम्बन्धित पसल तथा गोदामसमेत देखाउन जानुपर्ने अवस्था रहेको गुनासो गरेका छन्।
उजुरी प्राप्त भएपछि जोखिमको मूल्याङ्कन, स्थलगत निरीक्षण, आवश्यक नमुना सङ्कलन तथा प्रयोगशाला परीक्षण गरी कानुनी प्रक्रिया अघि बढाउनु सम्बन्धित निकायको दायित्व हो। त्यसैले कार्यालयले प्राप्त उजुरीमाथि के कारबाही गर्यो, कुन उत्पादनको नमुना परीक्षण गरियो र कुनै कैफियत भेटिएमा के निर्णय भयो भन्ने विवरण सार्वजनिक गर्नुपर्ने माग उठेको छ।
कर्मचारी व्यवस्थापनबारे पनि प्रश्न
यसैबीच, कार्यालयको कर्मचारी व्यवस्थापनबारे पनि आरोप सार्वजनिक भएको छ। अनुभवी कर्मचारी कृष्णदत्त लेखकलाई कार्यालयमा काम गर्न नदिइएको वा हट्न बाध्य पारिएको तथा पंकज दाहाललाई प्राथमिकता दिइएको भन्ने आरोपसमेत लगाइएको छ।
यद्यपि, यी आरोपको स्वतन्त्र पुष्टि भएको छैन। कर्मचारीको जिम्मेवारी बाँडफाँट र व्यवस्थापनसम्बन्धी विषयमा एकपक्षीय दाबीका आधारमा निष्कर्ष निकाल्न नमिल्ने भएकाले सम्बन्धित निकायले तथ्यसहित स्पष्ट पार्नुपर्ने देखिन्छ।
माथिल्लो निकायबाट अनुगमनको माग
उपभोक्ताले विभागीय परिपत्रको आधिकारिकता र कार्यान्वयन अवस्था सार्वजनिक गर्न, ‘पूजा घ्यु’ नाममा बिक्री हुने वस्तुसम्बन्धी निर्देशनको दायरा स्पष्ट पार्न तथा ‘एप्पल’ ब्रान्डको चामलको लेबल र उत्पादकको विवरण जाँच गर्न माग गरेका छन्।
त्यस्तै, आवश्यकताअनुसार खाद्य वस्तुको नमुना सङ्कलन गरी प्रयोगशाला परीक्षण गर्न, मापदण्डविपरीत पाइएका उत्पादनमाथि कानुनअनुसार कारबाही गर्न र उजुरीमाथि भएको अनुसन्धान तथा अनुगमनको विवरण सार्वजनिक गर्न उनीहरूले आग्रह गरेका छन्।